اوراق مرابحه
اوراق مرابحه یکی از ابزارهای تأمین مالی مبتنی بر بدهی در بازار سرمایه است که بر پایه قرارداد شرعی مرابحه طراحی میشود. در این ساختار، نهاد واسط به نمایندگی از سرمایهگذاران، کالای مشخصی را خریداری کرده و با اعلام بهای تمامشده و سود مشخص، آن را به شرکت متقاضی تأمین مالی بهصورت اقساطی میفروشد. منابع حاصل از انتشار اوراق، صرف خرید کالا یا خدمات مورد نیاز شرکت شده و بازپرداخت اصل و سود اوراق در دورههای زمانی معین انجام میشود.
اوراق مرابحه معمولاً برای تأمین سرمایه در گردش، خرید مواد اولیه، تجهیزات یا داراییهای مورد نیاز شرکتها مورد استفاده قرار میگیرد و به دلیل نرخ بازده مشخص و ساختار شفاف، از جذابیت بالایی برای سرمایهگذاران برخوردار است. این اوراق در چارچوب مقررات بازار سرمایه و تحت نظارت سازمان بورس و اوراق بهادار منتشر میشوند.
تدبیر اندیشان بینالملل آپاتیه در فرآیند انتشار اوراق مرابحه، بهعنوان راهبر تأمین مالی، مسئول طراحی، ساختاردهی و هدایت کل فرآیند تأمین مالی است. این نقش شامل بررسی نیاز واقعی شرکت به منابع مالی، انتخاب ساختار مناسب اوراق مرابحه، تعیین دوره زمانی، نرخ بازده و روشهای پرداخت، همچنین طراحی سازوکارهای تضمین بازپرداخت متناسب با توان مالی ناشر میشود. تدبیر با هماهنگی میان ناشر، نهاد واسط، ضامن و نهادهای ناظر، فرآیند انتشار اوراق را در چارچوب مقررات بازار سرمایه مدیریت کرده و تمرکز خود را بر ایجاد تعادلی میان جذابیت اوراق برای سرمایهگذاران و پایداری تعهدات مالی شرکت قرار میدهد.
مدلهای مختلف اوراق مرابحه
اوراق مرابحه در بازار سرمایه معمولاً در دو ساختار اصلی طراحی و اجرا میشود که تفاوت آنها به نحوه تأمین کالا و جریان نقدی بازمیگردد.
مدل اول:
مرابحه مبتنی بر خرید کالا
در این ساختار، شرکت متقاضی تأمین مالی قصد خرید کالا، تجهیزات یا دارایی مشخصی را دارد. نهاد واسط به نمایندگی از سرمایهگذاران، کالای مورد نظر را خریداری کرده و سپس با اعلام بهای تمامشده و سود مشخص، آن را به شرکت بهصورت اقساطی واگذار میکند. در این مدل، منابع حاصل از انتشار اوراق مستقیماً صرف خرید دارایی میشود و بازپرداخت اصل و سود اوراق از محل اقساط پرداختی شرکت انجام میگیرد. این ساختار بیشتر برای تأمین سرمایه در گردش یا خرید تجهیزات مورد استفاده قرار میگیرد.
مدل دوم:
مرابحه مبتنی بر فروش دارایی موجود
در این مدل، شرکت مالک کالا یا دارایی مشخصی است و برای تأمین نقدینگی، آن دارایی را به نهاد واسط میفروشد. نهاد واسط پس از تملک دارایی، همان دارایی را با قیمت بالاتر و بهصورت اقساطی به شرکت واگذار میکند. به این ترتیب، شرکت بدون خروج فیزیکی دارایی از چرخه عملیاتی خود، منابع مالی مورد نیاز را دریافت کرده و بازپرداخت آن را در قالب اقساط مرابحه انجام میدهد. این ساختار معمولاً برای تبدیل داراییهای موجود به نقدینگی و بهبود جریان وجوه نقد بهکار میرود.
روشهای مختلف ضمانت در اوراق مرابحه
یکی از ارکان مهم در طراحی اوراق مرابحه، نحوه تضمین بازپرداخت اصل و سود اوراق است. انتخاب روش ضمانت، متناسب با وضعیت مالی شرکت، اعتبار ناشر و الزامات نهاد ناظر انجام میشود.
ضمانت بانکی
در این روش، یک بانک معتبر بازپرداخت اصل و سود اوراق را تضمین میکند. این نوع ضمانت، بالاترین سطح اطمینان را برای سرمایهگذاران فراهم کرده و معمولاً منجر به کاهش نرخ سود مورد انتظار میشود.این روش برای شرکتهایی مناسب است که توان دریافت ضمانتنامه بانکی را دارند
تعهد پرداخت توسط نهاد مالی
در این ساختار، یک نهاد مالی دارای مجوز (مانند شرکت تأمین سرمایه یا نهادهای واجد شرایط) تعهد پرداخت اصل و سود اوراق را بر عهده میگیرد. این روش، جایگزینی برای ضمانت بانکی محسوب میشود و انعطافپذیری بیشتری در طراحی ساختار دارد.
توثیق دارایی
در این روش، داراییهای مشخصی از شرکت (مانند املاک، تجهیزات یا سایر داراییهای قابل توثیق) بهعنوان پشتوانه اوراق در رهن نهاد واسط قرار میگیرد. ارزشگذاری داراییها و کفایت آنها نقش کلیدی در پذیرش این نوع ضمانت دارد.
ضمانت سهامداران عمده
سهامداران عمده شرکت میتوانند با ارائه تعهد پرداخت یا تضمین شخصی، بازپرداخت اوراق را تضمین کنند. این روش معمولاً در شرکتهایی استفاده میشود که سهامداران دارای اعتبار مالی و سابقه قابل قبول هستند.
ترکیب چند روش ضمانت
در بسیاری از موارد، برای افزایش اطمینان سرمایهگذاران، از ترکیب چند روش ضمانت استفاده میشود؛ مانند توثیق دارایی بههمراه تعهد پرداخت یا ضمانت سهامدار عمده. این رویکرد به متعادلسازی ریسک کمک میکند.